Category: บทความ

โดย…โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย ย้อนหลังไปเมื่อวันที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ หลังจากคุณหมอทวีศิลป์ วิษณุโยธิน  โฆษกศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ หรือ ศบค. ได้ แถลง ข้อมูลจำนวนผู้ติดเชื้อ ผู้ป่วยที่รักษาหาย และ จำนวนผู้ชีวิตประจำวันแล้ว ก็พูดถึงการใช้ ‘เถียงนา’ เป็นสถานที่กักตัวของแรงงานที่เดินทางกลับภูมิลำเนา เพื่อหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดครอบครัวและชุมชน ขณะเดียวกันก็ต้องไม่ไกลเกินกว่าจะช่วยเหลือดูแลส่งข้าวส่งน้ำให้   “ภาคอีสานเราพื้นที่กว้างขวาง เถียงนาโมเดลเกิดขึ้นอยู่ที่ภาคอีสาน คือกลับบ้านแล้วให้ไปนอนเถียงนา ส่วนใหญ่เป็นคนหนุ่มสาวป่วยไม่มาก กักตัวก็นอนอยู่ตรงนั้นได้ มีคนส่งข้าวส่งน้ำเป็นคนในครอบครัวเดียวกัน ซึ่งน่ารักมาก ๆ ก็ขอให้ใช้วิธีต่างๆ เหล่านี้ ซึ่งเป็นภูมิปัญญา หรือเป็นการคิดจากพื้นที่ขึ้นมาช่วยกัน” … เถียงนา คือ ชื่อเรียกเฉพาะถิ่น ของคนอีสานและภาคกลางบางส่วน Read More …

โดย…โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย   เป็นข่าวใหญ่ที่สร้างความตื่นตระหนกไปทั่ว ทั้งในจังหวัดยะลาเอง และคนในภูมิภาคอื่นๆ ที่กำลังเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด–๑๙  เนื่องจากเมื่อวันที่ ๑๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๔  ที่ผ่านมาสื่อกระแสหลักหลายสำนักข่าว ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อออนไลน์ สื่อทีวี ได้นำเสนอข่าว ว่า “ พบผู้ติดเชื้อวัสโควิด-๑๙ เป็นคลัสเตอร์ใหม่ ๑๒๑ คน จากผู้ตรวจหาเชื้อ ๑๖๐ ในข่าวดังกล่าวระบุว่า นักเรียนเดินทางไปร่วมงานศพครู นายอันดุลเลาะ มะลี อุซตาซเลาะห์ บาโงยซิแน สถาบันปอเนาะตะห์ฟิซอุมมุลกีตาบ หมู่ที่ 1 ต.บาโงยซิแน อ.ยะหา จ.ยะลา เมื่อวันที่ 13 ก.ค.ที่ผ่านมา https://news.thaipbs.or.th/content/306188 https://www.youtube.com Read More …

โดย… โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย นับตั้งแต่ วันที่ 13 ม.ค. 63 ไทย พบผู้ป่วยโควิด-19 รายแรกจากนั้นเริ่มระบาดช่วงเดือนมี.ค.-เม.ย. 63จากคลัสเตอร์สนามมวย ต่อมา โควิดรอบสอง ปลายปี 63 ต่อเนื่องถึงต้นปี64 จากแรงงานต่างด้าวที่ลักลอบข้ามแดนจนเกิดคลัสเตอร์แพปลาตลาดกุ้งสมุทรสาคร และคลัสเตอร์บ่อนพนันภาคตะวันออก ขยายไปทั่วประเทศ มาถึงโควิดรอบ3 จากคลัสเตอร์สถานบันเทิงในกรุงเทพและต่างจังหวัด ทั้งพ่อค้าแม่ขาย จากนั้นต้นเดือนเม.ย. 64 ระบาดหนักขึ้นเรื่อยๆ จนมาถึง ก.ค.64 ตัวเลขผู้ติดเชื้อขยับสูงเกินวันละ1หมื่นราย ผู้เสียชีวิตพุ่งเกิน100 รายในบางวัน จนทำมาสู่การล๊อกดาวน์ในรอบ2 โดยประเทศไทยได้จัดทำแผนการกระจายวัคซีนในประเทศเน้นการนำเข้าวัคซีนซิโนแวคและใช้วัคซีนแอสตราเซเนกาที่ผลิตในประเทศเป็นหลัก ทางการสั่งซื้อวัคซีนในเดือนพ.ย.63  และในวันที่  23 ก.พ.64 พล.อ.ประยุทธ์ โพสต์เฟซบุ๊คส่วนตัว ระบุว่าสำหรับคนไทยจะได้ฉีดวัคซีนฟรีทุกคน ซึ่งเราได้กำหนดกลุ่มเป้าหมาย Read More …

โดย… โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย ก่อนหน้านี้ ชื่อของ”หมอบุญ” หรือ นพ.บุญ วนาสิน ประธานกรรมการ บริษัทธนบุรี เฮลท์แคร์ กรุ๊ป จำกัด(มหาชน) วัย 82 ปี อาจจะไม่รู้จักกันกว้างขวางนัก แต่หลังจากออกมาปูดปมประเด็นสั่งซื้อวัคซีนโควิด-19 ของ BioNTech ซึ่งเป็นวัคซีนชนิด mRNA ในกลุ่ม วัคซีนไฟเซอร์ และยืนยันหนักแน่นหลายครั้งหลากหนผ่าน “สื่อ”มากมายว่าสามารถจะจบดีลมหากาฬนี้ได้ แต่สุดท้ายก็ออกมาถอดใจยอมรับไปไม่ถึงฝั่งฝัน แน่นอนว่าลักษณะเช่นนี้ต้องถูกตั้ง”คำถาม” ในหลากหลายแง่มุม โดยเฉพาะในเรื่องของ”ราคาหุ้น” บริษัท ธนบุรี เฮลท์แคร์ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) ที่ดีดขึ้นอย่างพุ่งพรวด และร่วงลงอย่างฮวบฮาบหลัง “หมอบุญ” ยอมรับดีลวัคซีนไฟเซอร์ล่ม ซึ่งตลอดเส้นทางข้อมูลข่าวสารผ่านปาก Read More …

โดย…โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย   นับเป็นห้วงเวลาแห่งประวัติศาสตร์ที่ไม่มีใครปฏิเสธอีกแล้วว่า วิกฤตการณ์อันเนื่องมาจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-๑๙ เป็นภัยคุกคามที่สำคัญที่สุดของมนุษยชาติ กล่าวสำหรับประเทศไทยเรา การแพร่ระบาดระลอกที่สามหลังเดือนเมษายน ๒๕๖๔ เป็นต้นมา ได้กลายมาเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญของสถานการณ์ที่น่าสนใจอย่างยิ่ง ไม่เพียงแต่ในเรื่องของระบบการบริหารจัดการกับโรคอุบัติใหม่ที่มีความร้ายแรงและแพร่กระจายเชื้อไปได้อย่างรวดเร็วเท่านั้น ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการบริหารจัดการวัคซีนซึ่งเป็นประเด็นยุทธศาสตร์การยันสถานการณ์การแพร่ระบาด หลังจากที่ก่อนหน้าหน้านี้ได้ใช้ยุทธศาสตร์ตั้งรับด้วยการ “ล็อกดาวน์” จนดูเสมือนว่าจะควบคุมสถานการณ์เอาไว้ได้ในระดับที่น่าพอใจ แต่แล้วเมื่อเวลาผ่านไป กลับกลายเป็นว่ามาตรการตั้งรับอัน (เชื่อว่า) แน่นหนา(?)ก็ถูกตีแตกกระเจิง ผลสืบเนื่องจากการณ์นี้ก็คือ ระบบสาธารณสุขของไทยที่มีเครดิตได้รับการยกย่องในลำดับต้นๆ ของโลกไม่สามารถรองรับสถานการณ์อันวิกฤติได้ การบริหารจัดการระบบหน้างานจึงเป็นเรื่องที่บีบหัวใจอย่างยิ่ง ขณะที่มองในภาพรวมก็ยิ่งเพิ่มปัญหาให้มีความสลับซับซ้อนหนักหน่วงมากขึ้นไปอีก นอกจากนี้ ยังมีประเด็นที่ได้รับการพูดถึงกันค่อนข้างมาก นั่นก็คือ ระบบและวิธีการสื่อสารอันเป็นเครื่องมือหรือกลไกสำคัญในการทำความเข้าใจกับประชาชนเกี่ยวกับโรคระบาดครั้งนี้ ซึ่งก็ต้องยอมรับว่ายังไม่สามารถคลี่คลายความปริวิตกทุกข์ร้อนของประชาชนได้ มิหนำซ้ำ ยังถูกข้อมูลที่ไหลทะลักท่วมท้นในการสื่อสารยุค ๕ G ซึ่งก็มีทั้งจริงบ้าง ไม่จริงบ้าง จับแพะชนแกะ ผูกโยงเชื่อมร้อยเรื่องราวนี่นั่นนู่น จนทำให้ผู้คนสับสน ไขว้เขว Read More …

โดย…โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย   จะเป็นกระจกสะท้อนปัญหาหรือจะเป็นตะเกียงส่องนำทาง เป็นประเด็นคลาสสิคที่คนในแวดวงสื่อถูกตั้งคำถามบ่อยๆ ในทุกครั้งที่มีวิกฤตการณ์หรือข้อขัดแย้งแบ่งขั้วเลือกข้างสองฝักสองฝ่ายเกิดขึ้น ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริง หากยึดถือเอาผลประโยชน์ของประชาชนส่วนรวมเป็นที่ตั้ง ก็จะเห็นได้ว่าทุกฝ่ายที่พัวพันอยู่ในความขัดแย้งเหล่านั้นก็ล้วนแต่มีทิศทางการทำงานเพื่อส่วนรวมเป็นเป้าหมาย คำถามก็คือ แล้วทำไมจึงยกการ์ดสูงเข้าใส่กัน? แน่นอนว่าคำตอบคงจะมีหลากหลาย แล้วแต่มุมมองและจุดยืนของผู้ตอบ ในส่วนของโครงการเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทยซึ่งปวารณาตัวเองว่าจะทำหน้าที่จุดกระแสรณรงค์สร้างเสริมองค์ความรู้ให้ประชาชนรู้เท่าทันสื่อและมีทักษะการใช้ชีวิตในยุคดิจิทัลที่ไม่ตกเป็นเหยื่อของขบวนการ Fake News ข่าวปลอม ข่าวปล่อย ข่าวลือ ข่าวลวง และข้อมูลเท็จทั้งหลายแหล่ เล็งเห็นถึงความหลากหลายในสังคมพหุนิยมสมัยใหม่ ซึ่งผู้คนย่อมจะมีความคิดเห็นและอัตลักษณ์ที่แตกต่างกันได้ ในการอยู่ร่วมกันโดยไม่ไปละเมิดล่วงล้ำก้ำเกินสิทธิของกันและกัน  เมื่อมีปัญหาเรื่องใดเรื่องหนึ่งเกิดขึ้น อันกระทบกับผลประโยชน์และวิถีชีวิตของส่วนรวมก็ย่อมจะอยากเข้าไปมีส่วนร่วมแก้ไขปัญหานั้นๆ ร่วมกัน ดังเช่นที่เครือข่ายเราได้เปิดวงเสวนา “แชร์มุมข่าว เล่าเบื้องลึก” หยิบยกประเด็นร้อนในช่วงเวลาต่าง ๆ มาถอดบทเรียนแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันตลอดสองสามเดือนที่ผ่านมา ล่าสุด เราเจาะลึกกรณีศึกษาปัญหาหมอกควันในภาคเหนือ เพื่อหาคำตอบว่าเรามีการสื่อสารเชิงรุกก่อนที่ปัญหาเรื่องนี้จะเกิดหรือไม่? และได้มีการทำความเข้าใจรากเหง้าของปัญหาอันเป็นที่มาพื้นฐานของยอดภูเขาน้ำแข็งแห่งหมอกควันภาคเหนืออย่างไรบ้าง? เป็นที่รับรู้กันโดยทั่วไปว่า ในระยะ ๑๐ Read More …

โดย… โครงการจัดตั้งเครือข่ายตรวจสอบข่าวปลอมในประเทศไทย   เหตุเพลิงไหม้โรงงาน หมิงตี้ เคมีคอล จำกัด ซอยกิ่งแก้ว 21 ย่านบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ ช่วงต้นเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา สร้างความตื่นตระหนกให้กับประชาชนอย่างมาก ไม่เพียงแต่ผู้คนที่อาศัยอยู่ในบริเวณพื้นที่ใกล้เคียงจุดเกิดเหตุเท่านั้น แต่ประชาชนทั่วไปที่รับรู้ข่าวสารผ่านสื่อต่าง ๆ โดยเฉพาะโซเชียลมีเดียหรือสื่อสังคมออนไลน์ต่างก็หวาดผวากับเหตุการณ์ระทึกขวัญที่เกิดขึ้น มีประเด็นมากมายที่ถูกตั้งเป็นคำถาม ทั้งเรื่องความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ความพร้อมในการรับมือกับความเสี่ยงในสถานการณ์ภัยพิบัติ การบริหารจัดการผังเมือง ปัญหามลพิษทางอากาศและสุขภาพของประชากร รวมถึงเรื่องที่อ่อนไหวที่สุด นั่นก็คือ การบริหารจัดการการสื่อสารในสถานการณ์วิกฤติ เห็นได้ชัดว่าในทุกครั้งที่เกิดปรากฏการณ์ทางสังคมระดับใหญ่ๆ ที่กระทบกับผู้คนในวงกว้างหรือเป็นที่สนใจจับตามองของสังคม การเผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือการบิดเบือนข่าวสารที่เรียกกันว่า “Fake News” จะต้องเกิดขึ้นเสมอ จนแทบจะกลายเป็นเนื้อเดียวกลมกลืนลื่นไหลไปกับกระแสข่าวสารอันหลากหลาย ทำให้ประชาชนทั่วไปที่รับข่าวสารทางปลายน้ำ ยากที่จะแยกแยะได้ว่าข้อมูลอันไหนจริง ข้อมูลอันไหนเท็จ ผลกระทบโดยตรงของเรื่องนี้ก็คือ แทนที่ข้อมูลข่าวสารจะเป็นเครื่องมือหรือกลไกที่ช่วยคลี่คลายสถานการณ์ให้เกิดความกระจ่าง ชัดแจ้ง เติมเต็มข้อมูลที่บกพร่องให้สมบูรณ์ครบถ้วน เพื่อลดความตื่นตระหนกตกใจของประชาชน Read More …